Arıburnu Mezarlığı

Arıburnu Mezarlığı; Gelibolu Yarımadası Çanakkale Savaş Alanları içerisinde yer alan Anzak Mezarlığı en fazla ziyaret edilen yabancı mezarlıklardan bir tanesidir.

Arıburnu Mezarlığı (253 mezar) adı, Anzak Koyu’nun kuzey ucundan alınmıştır ve tüm işgal boyunca kullanılmıştır.

2000’e kadar Arıburnu Mezarlığı, Anzak Günü Şafak Ayini’nin yapıldığı yer olmuştur. Mezarlık sefer sırasında başlamıştır. 182 Avustralya mezarı arasında, Avustralya Hafif Süvari alaylarından 82 askerin mezarı vardır. Deniz surunun üzerindeki mezarların ilk sırası – Sıra A – Batı Victoria’dan 8’inci Hafif Süvari birliğinin askerlerini kapsar. Ölüm tarihleri öykülerini de anlatır – 7 Ağustos 1915, 8’inci ve 10’uncu Hafif Süvari (Batı Avustralya) birliklerinin Nek’te yaptıkları hücumun sabahı. 10’uncu birliğin askerleri E ve F sıralarında yatmaktadır. E 30 numaralı mezarda, 10’uncu Hafif Süvari birliğinden Çavuş Duncan Bain yatmaktadır ki, hücumdan hemen önce askerlerine ‘Kılıç Bayır’da olmak için hazır olmaları çağrısını yaptığı’ duyulmuştur.

Başka bir ilginç mezar, Maltalı İşçi Birlikleri’den Guiseppe Camilleri’ninkidir (J sırası mezar 4). Bu askerler, İngiliz iskele işçileri ile birlikte, askerlerin cephe yakınında çalışmak üzere serbest kalabilmeleri amacıyla, arka alanlarda çalışmaları için Ağustos saldırısından sonra Anzak’a getirilmişlerdir.

1926 ve 1927’de Kilitbahir Anglo-French Mezarlığı’ndan 11 mezar ve Gelibolu Konsolosluk Mezarlığı’ndan üç mezar, Arıburnu Mezarlığı’nda bir araya getirilmişlerdir.

Tasarımı yarımadadaki CWGC mezarlıkları ve anıtlarının baş mimarı Sör John Burnet tarafından yapılan mezarlık, CWGC’nin denetimi altındadır. 14 Kasım 1980’de, Türk Kültür Bakanlığı tarafından kültürel miras alanı olarak kaydedilmiştir.

Kabatepe Arıburnu Plaj Anıtı, Arıburnu Mezarlığı’nın güneyinde Ege Denizi’nin yanında yekpare taştan yapılmıştır. Taşın üzerine, Mustafa Kemal Atatürk’ün, 1934’te Gelibolu savaş alanlarını ziyaret eden ilk Avustralyalılara, Yeni Zelandalılara ve İngilizlere hitaben söylediği atfedilen ünlü sözler yazılıdır:

Bu memleketin toprakları üstünde kanlarını döken
kahramanlar … Burada bir dost vatanın toprağındasınız.
Huzur ve sükûn içinde uyuyunuz.
Sizler Mehmetçiklerle yan yana, koyun koyunasınız.
Uzak diyarlardan evlatlarını harbe gönderen analar!
Gözyaşlarınızı dindiriniz.
Evlatlarınız bizim bağrımızdadır.
Huzur içindedirler ve
huzur içinde rahat rahat uyuyacaklardır.
Onlar, bu toprakta canlarını verdikten sonra,
artık bizim evlatlarımız olmuşlardır.

Anıt, Avustralya Gazi İşleri Bakanı Senatör Arthur Gietzelt tarafından 25 Nisan 1985’te açılmıştır. Atatürk’ün anısına levhalar da Canberra’da (Avustralya Başkent Bölgesi), 1914’te yola çıkan Anzak birliğinin ayrılma noktası olan Batı Avustralya’daki Albany’de ve Yeni Zelanda’nın Wellington kentinde aynı anda açılmışlardır (Taylor ve Cupper, 1989).

Mimar Ahmet Gülgönen tarafından tasarımı yapılan anıt, 17 Haziran 1991’de, Türk Kültür Bakanlığı tarafından kültürel miras olarak kayda alınmıştır.

Aşağıda yer alan iki resimde; ilk resim 1919 yılında çekilmiştir ve Arıburnu mezarlığının ilk hali görülmektedir. İkinci resimde ise günümüze ait bir görüntü yer almaktadır.

Arıburnu Mezarlığı 1915
Arıburnu Mezarlığı 1919

Arıburnu Mezarlığı
Arıburnu Mezarlığı



Arıburnu Mezarlığı Rating: 4.5 Diposkan Oleh: Yurtsev Yarici

0 yorum:

Yorum Gönder